Birleşmiş Milletler Çevre Programı’nın (UNEP) yayımladığı yeni bir rapor, dünyanın önümüzdeki birkaç yıl içinde 1,5°C küresel ısınma eşiğini aşma yolunda ilerlediğini ortaya koydu. “Aşımı Sınırlamak” (Limiting Overshoot) başlıklı rapora göre en iyimser senaryo bile artık 1,8°C’lik bir sıcaklık artışına işaret ediyor; birçok projeksiyon ise bu rakamın üzerinde.
Geri Dönüş Hâlâ Mümkün mü?
Rapor karamsar bir tabloya işaret etse de bir çıkış yolu da sunuyor. UNEP’e göre hükümetlerin emisyonlar, metan gazı ve fosil yakıtların kademeli terkinde derhal harekete geçmesi halinde, dünya bir “aşım, zirve ve düşüş” patikasıyla yeniden 1,5°C’nin altına çekilebilir.
İklim değişikliğiyle mücadele kampanyaları yürüten 350.org, raporun hem bir uyarı hem de bir eylem çağrısı olduğunu vurguluyor. Kuruma göre sıcaklık aşımı artık kaçınılmaz olsa da, bunun ne kadar derin ve ne kadar uzun süreceği bugün atılacak adımlarla ve siyasi tercihlerle şekillenecek.
Türkiye ve Avustralya’ya COP31 Çağrısı
350 Pasifik Direktörü Fenton Lutunatabua, mümkün olan her bir derece kesrinin geri kazanılması gerektiğini belirterek, 1,5°C üzerinde geçen her günün ek bir kıyı şeridinin yutulması, sular altında kalan tarım alanları ve yok olan mercan resifleri anlamına geldiğini vurguladı. Lutunatabua, dünyanın en büyük fosil yakıt ihracatçılarından biri olan Avustralya’nın bu uyarıya nasıl karşılık vereceğinin kritik önem taşıdığını ifade etti.
350 Türkiye Direktörü Efe Baysal ise UNEP raporunun, Akdeniz havzasında aşırı sıcaklar, kuraklık ve orman yangınlarıyla yüzleşen Türkiye için net bir uyarı niteliği taşıdığını belirtti. Baysal’a göre Antalya’da ev sahipliği yapılacak COP31, Türkiye’ye küresel iklim diplomasisine yön verme fırsatı sunmakla birlikte ciddi bir sorumluluk da yüklüyor. Samimi bir iklim liderliği sergilemenin, kömürden çıkış için bağlayıcı bir takvim belirlemekten, yeni fosil yakıt yatırımlarını durdurmaktan ve ulusal katkı beyanını 1,5°C hedefiyle uyumlu hale getirmekten geçtiğini vurgulayan Baysal, Çanakkale Karabiga’daki CENAL kömürlü termik santraline yeni ünite eklenmesi gibi projelerin süreci ertelemek için bir seçenek olamayacağını belirtti.
1,5°C Üzerine Çıkmak Neden Bu Kadar Kritik?
UNEP’in raporu, 1,5°C’nin üzerine çıkılmasının; büyük buz katmanlarının dengesizleşmesi, Amazon yağmur ormanlarının tahrip olması ve Atlantik Meridyenel Devir Daim Dolaşımı’nın (AMOC) bozulması da dahil olmak üzere geri döndürülemez kırılma noktalarını tetikleme anlamına geldiği konusunda uyarıyor. Rapor ayrıca iklim risklerinin, eklenen her bir derece birim ile şiddetlendiğinin altını çiziyor.
Rapor, karbondioksit tutma teknolojilerinin, ancak fosil yakıt kaynaklı emisyonlarda acil ve kalıcı kesintilerle birlikte uygulanması halinde 1,5°C eşiğinin yeniden altına inilmesine bir katkı sağlayabileceğini vurguluyor. Ayrıca, iklim krizindeki tarihsel sorumluluğu en büyük olan ülkelerin en hızlı şekilde ve en yüksek iddia düzeyiyle harekete geçmesi gerektiğinin altını çiziyor.
